وقتی با مرگ مغزی، زندگی نفس به نفس می شود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، مرکز گیلان، پشت در اتاق عمل یکی از بیمارستان های رشت، در یک سو چشم های اشکبار خانواده ای در فراق از دست دادن عزیزشان البته با نگاهی رضایت بخش به در دوخته شده و کمی آنطرف تر اشک های خانواده ای به شوق نجات جان فرزندشان جاریست و دست هایی که گاه به نشانه سپاس رو به آسمان خدا بلند است  و گاهی به نشانه تشکر از خانواده اهدا کننده بر سینه قرار می گیرد. 
در این بیمارستان  هر از چند گاهی پشت در این اتاق عمل، زندگی نفس به نفس می شود و با مرگ یک  نفر  و پیوند اعضای بدنش، زندگی نفر دیگر جان می گیرد. 

مادر نیما پاک جوان 33 ساله ای دچار عارضه مرگ مغزی شده در حالی که اشک در چشمانش جاریست گفت : 2 کلیه ، کبد و نسوج پسرم را برای رضای خدا اهدا کردم تا مادر دیگری شاهد از دست دادن فرزندش نباشد.
مهدی 27 ساله هم در حالی که با لباس مخصوص اتاق عمل روی ویلچر نشسته گفت : مدت ها بود به علت مشکل نارسایی کبد در لیست پیوند عضو بودم که دیروز به ما خبردادند برای پیوند کلیه به گیلان بیایم، خدا را شاکرم و دعای خیر من، همسر و کودکم همیشه بدرقه راه خانواده  اهدا کننده خواهد بود. 

پدر یکی دیگر از اهدا کنندگان عضو که چندی پیش فرزندش در تصادف دچار مرگ مغزی شده بود هم گفت : وقتی هنوز  قلب پسرم در سینه فرد دیگری می تپد یعنی فرزندم زنده است و این کار را برای رضای خدا انجام دادم. 
اقدام خدا پسندانه ای که بر اساس اعلام مدیر عامل انجمن اهدای عضو ایرانیان سالانه خانواده های 926 فرد مرگ مغزی شده به انجام آن رضایت می دهند. 

 

دکتر کتایون نجفی زاده می گوید : هر سال حدود پنج تا هشت هزار نفر در کشور با مرگ مغزی از دنیا می روند که فقط نیمی از این افراد قابلیت اهدای عضو دارند.
وی می گوید : البته از این تعداد کمتر از یک سوم خانواده ها رضایت می دهند که اعضای بدن عزیزانشان اهدا شود اما آنطور که از مستندات شورای عالی پیوند دانشگاه علوم پزشکی گیلان بر می آید گیلان در این باره از میانگین کشوری پیشی گرفته و سالانه اعضای حدود نیمی از افراد مرگ مغزی شده این استان که اعضای شان قابلیت اهدا دارد، به بیماران اهدا می شود.
رییس شورای عالی پیوند دانشگاه علوم پزشکی گیلان با بیان اینکه پارسال 64 مورد مرگ مغزی در گیلان ثبت شد می گوید : از این بین50 نفر قابلیت اهدا عضو داشتند که اعضای بدن نیمی از این افراد معادل 25 نفر به 25 نفر در گیلان پیوند زده شد و 13 کبد و 2 کلیه، به همراه برخی نسوج و بافت ها به بیمارستان های تهران و شیراز برای پیوند فرستاده شد. 
دکتر همتی افزود: درحالیکه از سال 79 تا 90- درمدت 11 سال - اعضای بدن 7 بیمار مرگ مغزی شده در گیلان اهدا شده، از سال 90 تاکنون در مدت 7 سال اعضای بدن 82 نفر در گیلان اهدا شده است این درحالی است که فقط در سه  ماه گذشته امسال اعضای بدن 5 نفر از افراد مرگ مغزی شده در استان، به بیماران نیازمند پیوند زده شد. 

 

وی ترویج بیشتر فرهنگ اهدای عضو، اصلاح تشخیص پزشکی  وضعیت مرگ مغزی و ایجاد بخش فراهم آوری اعضای قابل پیوند در بیمارستان رازی رشت را در افزایش آمار اهدای عضو در گیلان اثرگذار می داند.
رییس شورای عالی پیوند دانشگاه علوم پزشکی گیلان با بیان اینکه بخشی از عمل پیوند عضو در گیلان انجام می شود و بقیه اعضا برای پیوند به بیمارستان های تهران و شیراز منتقل می شود گفت : عمل پیوند کلیه، کبد و نسوجی چون عضله، استخوان، تاندون و قرنیه در صورت نیاز در گیلان انجام می شود و بیماران نیازمند به عمل قلب، ریه و لوزالمعده در بیمارستان های تهران و نمازی شیراز، پیوند می شوند.
سند 6 دانگ اهدای زندگی در دستان خانواده های بیماران مرگ مغزی
رییس شورای عالی پیوند دانشگاه علوم پزشکی گیلان با بیان اینکه تصمیم سریع و حساس خانواده های بیماران مرگ مغزی شده بسیار سرنوشت ساز است گفت : اعضای بدن فردی که دچار مرگ مغزی شده در سریع ترین زمان باید پیوند زده شود چرا که اگر تصمیم گیری طول بکشد، اعضای پیوندی کیفیت و قابلیت خود را برای پیوند مناسب به تدریج از دست می دهند و در نتیجه با افت عملکرد اعضا، سطح موفقیت پیوند هم پایین می آید و در نهایت عضو سالم قابل پیوند را از دست می دهیم. 

کوتاه شدن صف انتظار پیوند با ترویج فرهنگ اهدای عضو 
دکتر همتی اگرچه افزایش رغبت گیلانی ها به  دریافت کارت اهدای عضو را در افزایش آمارهای این عمل خیر موثر می داند اما درعین حال می گوید : صرفا داشتن کارت اهدای عضو ارزش قانونی ندارد و اهدای عضو فقط با رضایت خانواده فرد مرگ مغزی شده امکان پذیر است که این امر هم با فرهنگ سازی محقق می شود.
وی می گوید: اگرچه داشتن کارت اهدای عضو ارزش قانونی ندارد اما به علت باورداشت ها و اعتقاداتی که در بین مردم درخصوص احترام به خواسته فرد فوت شده رواج دارد، عموما خانواده هایی که عزیزانشان دارای کارت اهدای عضو هستند برای عمل به وصیت عزیزانشان هم که شده با اهدا عضو آنها موافقت می کنند.

موضوعی که کارشناس روانشناسی واحد فراهم آوری اهدای عضو بیمارستان رازی رشت  به آن اذعان دارد و می گوید : اطلاع رسانی و آگاه سازی مردم از طریق رسانه ها یکی از مهم ترین دلایل افزایش رغبت خانواده های گیلانی به اهدای عضو  است.       
آقای قلی نیا افزود : کارشناسان واحد فراهم آوری اهدای عضو بیمارستان رازی پس از اعلام وضعیت مرگ مغزی بیمار، برای مجاب کردن خانواده های آنان به اهدای عضو عزیزان شان در بیمارستان، به آنان مشاوره می دهند.
وی افزود : این کارشناسان همچنین در مراسم ختم افراد مرگ مغزی شده که اعضای شان اهدا شده حضور یافته و فرهنگ اهدای عضو و فواید اجتماعی این کار را تبیین می کنند.
کارشناس روانشناسی واحد فراهم آوری اهداء عضو بیمارستان رازی رشت با بیان اینکه درجلب رضایت خانواده هایی که نزدیکان شان دچار مرگ مغزی شده اند، از مشاوره افرادی که قبلا عضو عزیزان شان را اهدا کرده اند هم کمک می گیریم گفت : با دعوت از این افراد در جشنواره ها، همایش ها و برنامه های فرهنگی سعی می کنیم حس رضایت این کار خداپسندانه و نیکو را به حاضران انتقال دهیم تا آنان هم در صورت قرار گرفتن در شرایط مشابه برای مشارکت در این کار نیک ترغیب شوند.
آقای قلی نیا افزود : مردم برای دریافت کارت اهدای عضو می توانند به سامانه www.Ehda.center مراجعه و ثبت نام کنند.

تسهیل فرآیند اهدا و پیوند عضو نتیجه تشخیص به موقع مرگ مغزی 
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی گیلان درخصوص تاثیر اصلاح تشخیص پزشکی وضعیت مرگ مغزی می گوید: اعلام دیرهنگام وضعیت مرگ مغزی علاوه بر از دست دادن قابلیت اهداء عضو، آماده کردن خانواده ها برای اهداء عضو عزیزان شان را به تاخیر می اندازد.
دکتر آشوبی افزود : هر سال با دعوت از اساتید عالی رتبه پیوند عضو کشور به گیلان ، آموزش های لازم درخصوص تشخیص و اعلام زود هنگام وضعیت مرگ مغزی، درقالب دوره های توجیهی و ضمن خدمت به پزشکان و کارکنان برخی بیمارستان ها از جمله مراکز آموزشی- درمانی  پورسینا و رازی رشت، برخی بیمارستان های خصوصی این شهر و همچنین بیمارستان های شهرهای لاهیجان و انزلی ارائه می شود که این امر در تشخیص زود هنگام وضعیت مرگ مغزی موثر بوده است.
 وی می گوید : افزون بر این هر سال 100 نفر از کادر پزشکی و پرستاری بیمارستان های گیلان برای گذراندن دوره های بازآموزی تشخیص مرگ مغزی و شرکت در سمینارهای ارتقاء دانسته های مرگ مغزی اعزام می شوند.

از فراهم کردن تجهیزات پزشکی پیوند تا نبود نیروی متخصص 
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی گیلان خریداری دستگاه سیار EEGیا ثبت کننده مدرن نوار مغز را هم در تایید زود هنگام مرگ مغزی موثر دانسته و می گوید : این دستگاه از سال 94 دست پزشکان گیلانی را در تشخیص زود هنگام مرگ مغزی گرفته و در مواقعی که احتمال مرگ مغزی بیماران وجود دارد، به بیمارستان مربوطه انتقال می یابد. 
دکتر آشوبی یکی از اقدامات مهم دانشگاه علوم پزشکی گیلان که تاثیر بسزایی در موفقیت عمل های پیوند داشته است را  ایجاد واحد فراهم آوری عضو در بیمارستان رازی رشت اعلام کرده ومی گوید : تا 6 سال پیش و قبل از راه اندازی این واحد، افراد مرگ مغزی شده برای اهدای عضو به بیمارستان های استان های دیگر از جمله تهران فرستاده می شدند اما 6 سال است که برخی از اعضا از جمله کلیه، کبد، پانکراسِ، پوست و نسوجی چون عضله، استخوان ، تاندون و قرنیه بیمار مرگ مغزی شده در گيلان جدا می شود. 
به گفته وی اگرچه ایجاد واحد فراهم آوری عضو امکان عمل جداسازی و پیوند برخی از  اعضا را فراهم کرده اما  پیوند اعضای مهمی  چون  قلب و ریه ِبیماران مرگ مغزی شده که از مهم ترین اعضای حیاتی بدن به شمارمی رود، به دلیل نبود نیروی متخصص در گیلان انجام نمی شود و در بسیاری مواقع این اندام حیاتی را از دست می دهیم. 

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی گیلان می گوید : این دانشگاه همه تجهیزات مربوط به جداسازی و پیوند اعضا را فراهم کرده اما تامین نیروی متخصص و دعوت از تیم پزشکی جداسازی و پیوند قلب و ریه به علت بالا بودن تعرفه و وسایل انتقال از جمله هواپیمای جت، هزینه بردار است.
دکترمحمد تقی آشوبی درخصوص تمهیدات این دانشگاه برای جبران کمبود پزشکان متخصص پیوند این اعضا هم گفت: بنا داریم امسال، پزشکانی را که متقاضی گذراندن دوره های تخصصی قلب، ریه و بیهوشی پیوند اعضا هستند در قالب بورسیه برای گذراندن دوره های تخصصی به بیمارستان نمازی شیراز اعزام کنیم.
اگرچه اقدامات خوبی برای ترویج فرهنگ اهدای عضو و ایجاد تجهیزات پزشکی به روز جداسازی و پیوند عضو انجام شده اما آنطور که انجمن اهدای عضو ایرانیان اعلام می کند بیش از 25هزار بیمار در کشور نیازمند پیوند عضو هستند و سالانه حدود 3 هزار نفر به دلیل نرسیدن عضو برای پیوند ، جان شان را از دست می دهند.
آمارهای تکان دهنده ای که اهمیت لزوم ترویج بیش از پیش فرهنگ اهدای عضو و تامین تجهیزات بیشتر و نیروی متخصص تر پزشکی را دو چندان می کند تا مرگ عزیزی، زندگی بخش عزیز ِدیگری باشد.  

 

              *   نگارندگان : عباس قنبری و مریم امدادی